Bespravna gradnja u Mostar godinama već predstavlja jednu od najčešćih tema građanskih pritužbi i javnih rasprava. Iako se o ovom problemu intenzivno govori još od početka 2024. godine, do danas nije došlo do vidljivih sistemskih rješenja, što je kod dijela javnosti stvorilo osjećaj da je urbanistički razvoj grada prepušten stihiji i interesima pojedinaca.
Upozorenja sa terena: Bijeli Brijeg i druge gradske zone
Građani su tokom 2024. i 2025. godine u više navrata upozoravali na objekte koji se grade bez jasno istaknutih dozvola ili u očiglednom neskladu s važećim regulacionim planovima. Kao jedan od najpoznatijih primjera u javnosti se izdvaja Bijeli Brijeg, gdje su stanari godinama upozoravali na izgradnju višespratnice u gusto naseljenom području, tvrdeći da objekat odstupa od planirane spratnosti i narušava osnovne urbanističke standarde. Taj slučaj je bio predmet brojnih medijskih tekstova, javnih apela građana, pa i institucionalnih postupaka, ali je za stanovnike tog naselja ostao simbol sporosti i neefikasnosti sistema.
Slične primjedbe dolazile su i iz drugih dijelova grada, posebno iz zona uz glavne gradske saobraćajnice i u centralnim dijelovima Mostara, gdje su građani upozoravali na naglu izgradnju većih stambeno-poslovnih objekata u okruženju koje za to nije planski predviđeno. U tim slučajevima često se postavljalo pitanje kako su dozvole izdavane i zašto lokalna zajednica o projektima saznaje tek kada su radovi već u poodmakloj fazi.
Administracija, inspekcije i osjećaj nejednakosti
Paralelno s kritikama upućenim investitorskim projektima, sve su češće bile i pritužbe građana koji su pokušavali graditi u skladu sa zakonom. Njihova iskustva ukazivala su na dugotrajne administrativne procedure, višemjesečna čekanja na saglasnosti i dozvole, te nejasne i često kontradiktorne odgovore iz nadležnih službi. U isto vrijeme, pojedini objekti su, prema svjedočenjima građana, nicali gotovo bez zastoja, što je dodatno pojačalo osjećaj nejednakosti pred zakonom i sumnju u selektivnu primjenu propisa.
Tokom protekle dvije godine građani su u medijima i na društvenim mrežama često ukazivali i na problem rada inspekcija. Zamjerke su se odnosile na rijetke kontrole, izostanak rješenja o obustavi gradnje, kao i na činjenicu da se nelegalni objekti u praksi rijetko uklanjaju. Umjesto toga, u javnosti se sve češće spominjao model „napravi pa legalizuj“, koji je, prema kritikama, postao neformalno pravilo u urbanističkoj praksi Mostara.
Šta se dobilo urbanističkim planovima ?
Dodatnu zabrinutost izazvale su i izmjene regulacionih planova koje su, prema tvrdnjama građana i dijela stručne javnosti, provođene bez dovoljno transparentnosti. U više slučajeva upozoravano je da se urbanistička rješenja prilagođavaju konkretnim investitorskim projektima, kroz povećanje spratnosti ili promjenu namjene zemljišta, dok se javni interes i očuvanje prostora stavljaju u drugi plan.
U takvom kontekstu, početkom 2026. godine ovim pitanjima se pridružila i SDP BiH Mostar, zatraživši od gradske vlasti jasne odgovore i dosljednu primjenu zakona. Ipak, suština problema ne leži u stranačkim reakcijama, već u činjenici da su građani na iste pojave upozoravali znatno ranije, bez konkretnog institucionalnog odgovora. Utisak koji se time stvara jeste da se gradska administracija, uprkos javnim upozorenjima, prema ovom pitanju odnosi pasivno.
Godine kontinuiranih upozorenja, bez vidljivih rezultata, ostavile su dojam da sistem ne funkcioniše ili da funkcioniše selektivno. Sve dok se ne uspostavi jasna kontrola gradnje, transparentan rad inspekcija i jednaka primjena urbanističkih pravila za sve, Mostar će se teško izvući iz spirale urbanističkog nereda koji građani već dugo prepoznaju i na koji uporno ukazuju.
(Ero.ba)