Sjedinjene Države, Velika Britanija, Francuska i Njemačka u četvrtak su podržale odlazećeg holandskog premijera Marka Ruttea da naslijedi Jensa Stoltenberga na mjestu sljedećeg generalnog sekretara NATO-a, što ga stavlja u jaku poziciju da dobije tu funkciju.
Stoltenbergov nasljednik, kada se povuče u oktobru, stupiće na dužnost u ključnom trenutku, sa zadatkom da održi podršku članica NATO-a za skupu odbranu Ukrajine od ruske invazije, istovremeno čuvajući se od bilo kakve eskalacije koja bi uvukla alijansu direktno u rat sa Moskvom.
„Predsjednik Biden snažno podržava kandidaturu premijera Ruttea za sljedećeg generalnog sekretara NATO-a”, rekao je jedan američki zvaničnik.
„Premijer Rutte duboko razume važnost alijanse, prirodni je lider i komunikator, i njegovo vodstvo bi dobro poslužilo alijansi u ovom kritičnom trenutku.”
U zavisnosti od ishoda predsjedničkih izbora u SAD u novembru, sljedeći šef NATO-a će možda morati da se suoči sa drugim mandatom Donalda Trumpa, koji je ranije ovog mjeseca izazvao žestoke kritike zapadnih zvaničnika zbog dovođenja u pitanje njegove posvećenosti odbrani saveznika u NATO-u ako bude ponovo izabran.
Osnovan 1949. godine da bi se suprotstavio Sovjetskom Savezu tokom Hladnog rata, NATO je politički i vojni savez zemalja Sjeverne Amerike i Evrope. U članu 5. osnivačkog ugovora sadržano je načelo kolektivne odbrane – ideja da se napad na jednu članicu smatra napadom na sve. Holandski lider sa najdužim stažom, 57-godišnji Rutte, imao je dobre odnose sa raznim britanskim, evropskim i američkim liderima – uključujući Trumpa – tokom svog mandata.
Rutte je tokom vikenda pozvao evropske lidere da „prestanu da kukaju i prigovaraju” o Trumpu i da se umjesto toga usredsrede na ono što bi mogli da urade da ojačaju odbranu i pomognu Ukrajini. Podržavajući Ruttea, britanski Foreign Office je rekao da je on veoma poštovana ličnost širom NATO-a sa ozbiljnim odbrambenim i bezbjednosnim akreditivima, i neko ko će osigurati da ostane jak i spreman za svaku potrebu da se brani.
Visoki francuski zvaničnik rekao je da je Pariz također podržao Ruttea, dodajući da je predsjednik Emmanuel Macron bio rani pristalica imenovanja Holanđanina u tu ulogu, nakon što ga je prošle godine izjasnio o toj funkciji. Njemački kancelar Olaf Scholz također podržava Ruttea, rekao je portparol Vlade. Javna podrška Washingtona, preovlađujućeg u alijansi, i tri velike evropske nacije stavljaju Rutea u ulogu favorita.
Trojica diplomata su izjavile da ga do sada podržava oko 20 članica NATO-a. Ali drugi visoki diplomata je upozorio da dogovor još nije postignut i da bi mogao da se pojavi drugi kandidat. Lideri NATO-a se imenuju konsenzusom, što znači da svih 31 članica mora biti u sastavu da bi se donijela konačna odluka.
Poljska – rastuća vojna sila u Evropi – još nema stav, rekao je portparol Ministarstva spoljnih poslova. Diplomate vide Mađarsku i Tursku kao moguće protivnike, ali nije bilo trenutnog komentara o njihovim stavovima.