Odluka o ulasku građana Bosne i Hercegovine na Kosovo s ličnom kartom na snazi je već deset mjeseci. Recipročne mjere iz Bosne i Hercegovine su izostale, uporkos potpisanim sporazumima za regionalnu saradnju, u okviru Berlinskog procesa. Olakšano kretanje, bez viza, omogućilo bi građanima konkretnu korist da nije političara koji prednjače nad ekonomijom i koče pozitivne procese. Spajanje, a ne razdvajanje i integracija regije bit će upravo u fokusu Samita u Londonu, na kojem će učestvovati šefovi vlada zemalja Zapadnog Balkana i visoki evropski zvaničnici
Bosna i Hercegovina je jedina zemlja u regiji koja je stopirala ratifikaciju Sporazuma o priznanju ličnih dokumenata u okviru Berlinskog procesa potpisanog 2022. godine. Blokada dolazi iz Narodne skupštine RS-a. Na ovakav potez Kosovo je odgovorilo diplomatski – priznavanjem bh. dokumenata od 1. januara ove godine.
“To ima dvije dimenzije. Prvo gledam da se to tiče i unutrašnje politike u Bosni i Hercegovini, nacionalističke politike lidera u RS-u, a druga dimenzija je to da RS neće da radi u smislu unapređenja odnosa na Zapadnom Balkanu i to ne može da ide tako jer je Bosna i Hercegovina dobila status kandidata za članstvo u EU i to je paradoksalna politika”, ističe Ljuljzim Peci, direktor Kosovskog instituta za politička istraživanja i razvoj.
Naizgled su nejasni, pa čak i nepromišljeni potezi iz RS-a, ako uzmemo u obzir da su sve države regije, uključujući Srbiju, omogućile prelazak granice s Kosovom samo uz ličnu kartu.
“Upravo RS, odnosno njeni predstavnici u institucijama Bosne i Hercegovine insistiraju na viznom režimu prema Kosovu, dok, prema istraživanjima, od 54 firme čak 50 iz RS-a izvoze robu na Kosovo”, naglasio je Zijad Bećirović, direktor Međunarodnog instituta za bliskoistočne i balkanske studije.
“Bosna i Hercegovina je u pat poziciji uslovljena različitim situacijama koje kreiraju političari iz RS-a i gdje Bosna i Hercegovina ne može slobodno da razvija odnos s Kosovom, dok istovremeno imamo paradoks da Srbija i Kosovo normaliziraju odnose”, kaže Admir Lisica, direktor Centra za geopolitička istraživanja.
Politika Srbije je jasna: ništa ne može ugroziti vanjskotrgovinsku razmjenu s Kosovom, koja, inače, u prosjeku iznosi oko pola milijarde maraka. Dakle, fokus je na ekonomiji. Kada govorimo o Bosni i Hercegovini, pitanje je hoće li ovakvi postupci naštetiti bh. diplomatiji, ugledu i poziciji na međunarodnoj sceni.
“U narednom periodu možemo očekivati usložnjavanje odnosa i da ta tzv. srpska reprezentacija unutar Bosne i Hercegovine, kako vole reći za sebe, nastoji margnalizirati Bosnu i Hercegovinu, učiniti je nemogućom i trivijalnim pitanjima pokazati da oni ne žele prosperitet budućnost i državu i to je cilj ne samo po pitanju Kosova već i s drugim temama”, objašnjava Lisica.
“Bosna je žrtva spektra okolnosti i politike zbog nepriznavanja Kosova. Na kraju krajeva, ovdje govorimo o politici, ekonomiji, kretanju ljudi, ali moramo znati da su svi pozitivni procesi u Bosni i Hercegovini prestali kada je Kosovo proglasilo nezavisnost i velikodržavne ideje smatraju da dok se ne riješi pitanje Kosova, postoji nada za prekrajanje granica na Balkanu. A to je, zapravo, završeno i to su uzlaudni snovi”, zaključuje Bećirović.
Bez jedinstvenog stava, država Bosna i Hercegovina gubi na ugledu, ali i ekonomski, gdje cijenu, u konačnici, ne plaćaju ideologije, već građani zemalja zarobljeni između granica i politike.