Epidemija pušenja jedna je od najvećih prijetnji javnom zdravlju, značajno opterećuje zdravstveni sistem, pa su i novi zdravstveni propisi o zabrani pušenja u zatvorenim javnim prostorima usmjereni na prevenciju hroničnih bolesti, rečeno je u Institutu za javno zdravstvo Republike Srpske.
Povodom Nacionalnog dana borbe protiv duvanskog dima, 31. januara, u Institutu su rekli da je aktivno pušenje direktno povezano sa malignim oboljenjima, posebno rakom pluća, bronha, grla, usta i drugih organa disanja, hroničnim opstruktivnim bolestima pluća.
Takođe, povezuje se i sa drugim respiratornim, ali i kardiovaskularnim bolestima, uključujući infarkt miokarda i moždani udar, bolestima perifernih krvnih sudova, hroničnim bronhitisom i emfizemom, problemima sa reprodukcijom, kao što su smanjenje plodnosti i negativni ishodi u trudnoći.
Specijalista higijene i zdravstvene ekologije u Institutu Dušanka Danojević istakla je zabrinjavajući podatak da se 17,4 odsto mladih u Republici Srpskoj uzrasta od 13 do 15 godina izjasnilo da će nastaviti da konzumira duvan i duvanske proizvode.
Ona je navela podatke Globalnog istraživanja pušenja koje je sprovedeno 2018. godine, prema kojem je u Republici Srpskoj kod školske djece i omladine uzrasta od 13 do 15 godina pušenje bilo rasprostranjeno i u populaciji najmlađih, čak 38,9 odsto.
Od toga je, kaže, bilo 41,1 odsto dječaka i 36,8 odsto djevojčica, koji su probali duvan ili neke druge duvanske proizvode.
Danojevićeva je naglasila da je novi Zakon o zaštiti zdravlja stanovnika Republike Srpske od duvanskih i ostalih proizvoda za pušenje značajan korak za zaštitu zdravlja i prevenciju oboljenja jer zabranjuje reklamiranje, promocije i sponzorisanje proizvoda za pušenje, te ograničavanje prodaju maloljetnima.
Ona smatra da treba smanjiti dostupnost aromatizovanih novih proizvoda koji su posebno dizajnirani za mlade, a svode se na uživanje u pari u kojoj se ograničavaju doze nikotinskih soli i koncentrisane karakteristične arome, koje su kao hemikalije veoma toksične za tinejdžere.
Naglasila je da je prioritetni cilj zaštita i unapređenje zdravlja djece i mladih, kao najosjetljivih grupa u društvu, a da je dosljedna primjena zakona ključan korak ka zdravijem okruženju i odgovornijem odnosu prema javnom zdravlju.
“Globalna zdravstvena strategija i preporuke od Svjetske zdravstvene organizacije podržavaju potpune zabrane pušenja u javnim zatvorenim prostorima kao efikasnu mjeru smanjenja zdravstvenih rizika”, rekla je Danojevićeva.
Ona je napomenula da opšti podaci za Republiku Srpsku sugerišu da je veliki dio umrlih od kardiovaskularnih bolesti, raka pluća i hronične opstruktivne bolesti pluća povezan sa pušenjem, koje uzrokuje i značajan udio prijevremenih smrti i bolesti, a time i veći teret za zdravstveni sistem.
Ukazala je da pasivno pušenje predstavlja značajan zdravstveni rizik jer sadrži isti skup štetnih supstanci kao i aktivno, povećava rizik od srčanih i plućnih bolesti čak i kod onih koji ne puše, a posebno je opasno za zaposlene u okruženjima bez zabrane pušenja.
Ona je navela da je epidemija pušenja jedna od najvećih prijetnji javnom zdravlju sa kojom se svijet ikada suočio i odgovorna je za više od sedam miliona smrtnih slučajeva godišnje, uključujući 1,6 miliona nepušača koji su izloženi pasivnom pušenju.
“Oko 80 odsto od 1,3 milijarde korisnika duvana u svijetu živi u zemljama sa niskim i srednjim prihodima”, rekla je Danojevićeva i dodala da se u dimu cigarete nalazi više od 7.000 štetnih hemikalija.
Danojevićeva istakla da pasivno pušenje, odnosno izloženost duvanskom dimu, ima slične efekte, uključujući veći rizik od respiratornih problema, na primjer, pogoršanja astme i bronhitisa kod djece i povećanog rizika od srčanih bolesti, određenih oblika raka, čak i kod nepušača.
“Nepušači udišu 80 odsto prisutnog dima koji ulazi preko pluća, kože, sluzokože usta, oka i tako postaju žrtve sebičnosti pušača”, rekla je Danojevićeva.
Podaci Svjetske zdravstvene organizacije iz 2022. godine pokazuju da na globalnom nivou najmanje 37 miliona tinejdžera, uzrasta od 13 do 15 godina, koristi neki oblik duvana, dok u Evropi u tom periodu puši 11,5 odsto dječaka i 10,1 odsto djevojčica.