Hiljade građana okupile su se u subotu navečer u Tel Avivu na velikim protestima protiv izraelskog premijera Benjamina Netanyahua i njegove vlade, samo tri dana prije parlamentarnih izbora zakazanih za 27. oktobar.
Proteste je organizovalo Oktobarsko vijeće, udruženje koje okuplja porodice žrtava i bivših talaca povezanih s napadom Hamasa na Izrael 7. oktobra 2023. godine. Glavni zahtjev demonstranata je osnivanje nezavisne državne komisije koja bi istražila sigurnosne i institucionalne propuste koji su prethodili napadu, nakon kojeg je započeo rat u Pojasu Gaze. Organizatori ističu da već tri godine traže odgovore o odgovornosti državnih institucija te smatraju da se istraga mora provesti nezavisno od političkih struktura.
Protestna šetnja kroz Tel Aviv
Demonstranti su se okupili na Rabinovom trgu, odakle su krenuli prema Trgu talaca, mjestu koje je tokom proteklih godina postalo simbol okupljanja porodica izraelskih talaca i protivnika vladine politike.
Tokom skupa čuli su se zahtjevi za političkom odgovornošću, a dio okupljenih otvoreno je pozivao na promjenu vlasti. Oktobarsko vijeće prethodno je upozorilo policiju na mogućnost provokacija i pokušaja ometanja protesta, tražeći da se osigura mirno održavanje okupljanja. Skupu su prisustvovali i predstavnici izraelske opozicije, među kojima je Gadi Eisenkot, jedan od političkih protivnika aktuelnog premijera.
Spor oko nezavisne istrage
Pitanje odgovornosti za događaje od 7. oktobra već duže vrijeme predstavlja jednu od glavnih tema izraelske unutrašnje politike. Netanyahuova vlada odbila je formirati nezavisnu državnu istražnu komisiju, kakve su u Izraelu ranije osnivane radi ispitivanja velikih državnih i sigurnosnih propusta.
Vlada je umjesto toga predlagala komisiju u čijem bi imenovanju učestvovali predstavnici vladajuće koalicije i opozicije.
Opozicioni lideri odbacuju takav model, smatrajući da istraga ne bi bila dovoljno nezavisna od političkih aktera čije bi odluke trebala ispitivati.
Netanyahu, s druge strane, tvrdi da bi komisija čije članove imenuje pravosuđe mogla biti pristrasna prema njegovoj vladi.
Izbori 27. oktobra
Izrael u utorak, 27. oktobra, izlazi na parlamentarne izbore, na kojima će građani odlučivati o novom sastavu Knesseta.
Prema posljednjim objavljenim anketama, izborna utrka između političkog bloka okupljenog oko Netanyahua i opozicionih stranaka veoma je tijesna. Ankete također ukazuju na mogućnost da nijedan blok samostalno ne osvoji parlamentarnu većinu.
Pitanja odgovornosti za sigurnosne propuste, posljedice rata u Gazi i povjerenje u državne institucije zauzimaju važno mjesto u predizbornoj kampanji.
Subotnji protesti pokazali su da zahtjevi za nezavisnom istragom ostaju jedna od ključnih tema izraelske javnosti neposredno pred izbore.