Izborni poraz Aleksandra Vučića u Srbiji izazvao je reakcije i na njemačkoj političkoj sceni. Zastupnik krajnje desne Alternative za Njemačku (AfD) Maximilian Krah ocijenio je da, nakon poraza Viktora Orbána u Mađarskoj, evropska desnica sada gubi još jednog važnog političkog saveznika.
Krah je na društvenoj mreži X komentarisao rezultate vanrednih parlamentarnih izbora u Srbiji, na kojima je Studentska lista ostvarila uvjerljivu prednost nad koalicijom okupljenom oko Aleksandra Vučića.
„Nije dobar dan. Nakon Mađarske izgubili smo i Srbiju. Pokazuje se da se desnica mora ponovo organizovati. Dosadašnji koncept nije dovoljan da uvjeri“, napisao je njemački parlamentarac.
Njegova izjava privukla je pažnju jer pokazuje da dio evropske krajnje desnice političke promjene u Srbiji i Mađarskoj posmatra kao gubitak utjecaja na evropskoj političkoj sceni.
Dva velika politička preokreta u šest mjeseci
Krahov komentar dolazi nakon dva značajna izborna poraza dugogodišnjih političkih lidera. Viktor Orbán izgubio je parlamentarne izbore u Mađarskoj u aprilu ove godine, nakon 16 godina na vlasti, dok je Aleksandar Vučić u nedjelju navečer priznao poraz svoje koalicije na vanrednim parlamentarnim izborima u Srbiji.
Orbán i Vučić tokom prethodnih godina održavali su bliske političke odnose, a njihove politike često su bile predmet rasprava unutar Evropske unije. Iako Srbija nije članica EU, politički razvoj događaja u Beogradu ima značaj i za odnose unutar evropskog političkog prostora. Za Kraha, ova dva izborna rezultata predstavljaju signal da dosadašnji politički pristup desničarskih stranaka nije dovoljan za zadržavanje podrške birača.
AfD godinama pokazuje interes za politička zbivanja u Srbiji
Maximilian Krah zastupnik je AfD-a u njemačkom Bundestagu, a njegova stranka poznata je po protivljenju dijelu migracijske i evropske politike te kritičkom odnosu prema institucijama Evropske unije. AfD je ranije zauzimao stavove bliske pojedinim političkim pozicijama vlasti u Beogradu.
Zastupnička grupa AfD-a tražila je od njemačke vlade povlačenje priznanja nezavisnosti Kosova, što je jedno od pitanja na kojima se njeni stavovi podudaraju s politikom koju je zastupao Vučić. Pojedini predstavnici AfD-a pratili su i prethodne izbore u Srbiji.
Tako su zastupnici Harald Weyel i Malte Kaufmann boravili u Srbiji tokom parlamentarnih izbora 2023. godine, a AfD je u svojim reakcijama tadašnje postizborne proteste povezivao s mogućnošću takozvane obojene revolucije.
Studentska lista ostvarila uvjerljivu prednost
Prema podacima Republičke izborne komisije Srbije, objavljenim u ponedjeljak u 5:30 sati, nakon obrade 91,84 posto biračkih mjesta, lista „Studenti pobjeđuju“ osvojila je 51,71 posto glasova, dok je lista „Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija“ dobila 39,85 posto.
Razlika između dvije liste u tom trenutku iznosila je 456.761 glas. Vučić je još u izbornoj noći priznao poraz, navodeći da će Studentska lista, prema procjenama, osvojiti između 135 i 140 poslaničkih mandata, dok će njegovoj koaliciji pripasti približno 105 mjesta u parlamentu. Konačni službeni rezultati još se očekuju.
Šta porazi Orbána i Vučića znače za evropsku desnicu?
Krahova reakcija otvara pitanje političkog značaja promjena u dvije zemlje koje su tokom prethodnih godina bile povezane bliskom saradnjom njihovih lidera. Njemački parlamentarac smatra da evropske desničarske stranke moraju preispitati dosadašnju strategiju i način obraćanja biračima.
Ipak, izborni porazi Orbána i Vučića ne znače automatski slabljenje svih desničarskih stranaka u Evropi. Političke okolnosti, izborni sistemi i razlozi nezadovoljstva birača razlikuju se od države do države. Ono što je izvjesno jeste da su u razmaku od svega nekoliko mjeseci dva dugogodišnja politička lidera izgubila izbore.
A poruka Maximiliana Kraha pokazuje da se posljedice tih rezultata već razmatraju i daleko izvan granica Mađarske i Srbije.